WCVA Trustee news 19 December 2007/ 19 Rhagfyr 2007

New plain language constitution for community groups
WCVA has been working in partnership with the Wales office of the Charity Commission and Welsh CVC’s to produce a plain language constitution designed to meet the needs of small groups who are looking to formally establish themselves with the minimum of legal bureaucracy. The constitution was originally devised by Harry Iles, Head of the Commission’s Newport office, and has been developed by the project team. It is only 600 words long and covers all the requirements needed for a well run group. The constitution has been designed primarily for groups with an income of less than £5000 a year (below the charity registration threshold), which don't need to be incorporated.

It’s hoped that this model will help new groups and those seeking to advise them, and a short questionnaire is planned for July 2008 seeking feedback from users. The constitution can be found on the WCVA Trustee and Governance website, and further information can be obtained from Enrico Carpanini of WCVA, Harry Iles or your local CVC.

Charities Act 2006 implementation
The Implementation Timetable has been updated to reflect the introduction of the new Mergers Register reported in the October edition of trustee news, and the putting back of the requirements relating to solicitation statements of professional fundraisers and commercial participators to April 08. The Timetable sets out the full implementation programme and is well worthy consulting so that Trustees can prepare for the forthcoming changes leading up to full implementation in 2009.

WCVA public service delivery conference
The WCVA Third Sector Service Delivery Conference will take a detailed look at the reality of delivering public services in Wales. Key note perspectives will be presented by Andrew Davies AM – Minister for Finance and Public Service Delivery; Joy Kent – Director of Cymorth Cymru, and Steve Thomas – Director of the Welsh Local Government Association.

In addition to the keynote sessions, there will also be a range of workshops that will focus on the practical aspects of service delivery, and provide further opportunities for discussion. Contact the WCVA Helpdesk on: 0800 2888 329, email: help@wcva.org.uk, or download the conference programme and booking form.

Public service delivery in Wales
The Audit Commission has posted on its website the outputs of a series of seminars held across Wales looking at the progress being made to implement the agenda set out in Making the Connections: Delivering Better Services for Wales. The seminars acted as an opportunity to discuss the solutions to some of the barriers identified, and encouraged the sharing of knowledge and experiences to avoid ‘re-inventing the wheel’. The relevant website pages summarize the comments, observations and shared learning identified by the delegates, alongside the key messages from the seminars.

Next stage of the Voluntary Sector Scheme
The Welsh Assembly Government has drawn up, Third Dimension: A Strategic Action Plan for the Voluntary Sector Scheme, in which it sets out how Government plans to create stronger communities and deliver better public services with the help of the voluntary sector. WCVA Chief Executive Graham Benfield MBE commented: "The Third Dimension plan is a huge step forward. For the first time, the Assembly Government has set out not only how it will work with the sector but why. It also sets out an ambitious programme of action for itself which will benefit us all."

The 45-point plan identifies five key objectives for the next four years: valuing and promoting voluntary action, empowering communities, enhancing opportunities for citizens to be heard, supporting and accelerating social enterprise and making public services more citizen-centred. Aligned with Third Dimension are the Assembly’s new Local Service Boards, which bring together voluntary sector and local authority representatives in a bid to deliver better and more local public services. The initiative, which is being piloted in six areas, will be rolled out across Wales by 2010.

Governance Code
The Governance Hub has commissioned nfpSynergy to evaluate the awareness, reach and influence of the Code of Good Governance for the Voluntary and Community Sector. The findings from the research will be published in spring 2008 and will include recommendations to improve the Code’s take up and reach, how it can reflect the sector’s diversity and what additional support is needed to further embed it in the future.

nfpSynergy is seeking feedback from trustees, chief executives and directors, staff and volunteers, development advisors and governance specialists from across the sector, whether they use the Code or not. Organisations will be able to respond to the on-line consultation questionnaire until 18 January 08.

Reserves guidance
Northern Ireland's Department of Finance and Personnel in consultation with the third sector and other bodies has published, Guidance on reserves held by voluntary and community organisations. This best practice guidance highlights the importance of having an agreed reserves policy which justifies holding appropriate levels of financial reserves to protect against future uncertainties and allow organisations to take advantage of change and opportunity. The guidance may also help to ensure that third sector organisations are not penalised by funders for holding appropriate financial reserves.

Prize competitions and free prize draws
The Gambling Commission’s has issued further guidance on the law relating to prize competitions and free prize draws in the light of the provisions in the Gambling Act 2005. Essentially, to avoid an illegal lottery, either there must be no payment by participants to enter or there must be a sufficient degree of skill required. Following a recent consultation the Commission noted that two issues in particular needed further consideration:
· whether web entry would always be classed as a free entry route, particularly where the need for an immediate response is emphasised or the scheme is run for only relatively short periods; and
· guidance on the level of skill required for a ‘prize competition’.

CC Faith and Social Cohesion Unit
The Charity Commission has launched its Faith and Social Cohesion Unit, a dedicated unit to provide support and expert advice to faith-based charities. It will lead the Commission's work with faith-based charities, building on the findings of a two year programme of workshops with representatives from over 800 faith-based organisations across 11 different faiths. The unit aims to strengthen the governance of faith-based charities; identify and support organisations that could be but are not currently registered as charities; and improve the regulator's, and society's, understanding of faith-based charities and the contribution they make.

Duty to conduct CRB checks
The Charity Commission has warned trustees of charities that deal with vulnerable groups that they could face charges of misconduct if they do not carry out "appropriate checks" on new trustees and staff. The warning comes in an inquiry report into an unnamed charity that recruited a staff member and a trustee with criminal records, indicating that they posed a "high risk" to its vulnerable beneficiaries. The report reads: "The commission takes the view that charity trustees risk being in breach of their duty of care if they fail to carry out appropriate checks in a situation in which they are able and entitled to do so." It says that if Criminal Records Bureau checks are the only way of discovering whether applicants have any relevant convictions, trustees are obliged to carry them out.

New church governing documents
The Charity Commission and Christian umbrella group the Evangelical Alliance, have produced a set of model governing documents aimed at independent churches. The documents, which took four years to produce, include a revised model trust deed that offers a legal structure to independent churches with a non-voting membership.

They also include a model constitution for churches whose wider membership is involved in its management and governance, and a model memorandum and articles of association for churches that want to adopt a corporate structure. All three documents and related guidelines are available on the Evangelical Alliance website.

SORP 2005 guidance
Following the revision of the Charities SORP in February 2005, the Charities SORP Committee has been reviewing implementation and has published its first information sheet for auditors and those preparing charity accounts. This information sheet deals with topics as varied as where grant income appears in a SoFA to how charities meet the company law requirements for a business review.

Definition of personal data
The Durant case in 2003 narrowed the definition of personal data, saying that it had to be "biographical" in some way, rather than just being a name mentioned in a document. Following a detailed review of this decision, the Information Commissioner has issued revised guidance interpreting the definition more widely.

The guidance makes clear that anything that includes the person's name could be personal data, even if it is only the person's name in a list (for example, a name in the list of people present at a meeting — because it shows where they were at that time). Information is also likely to be personal data if it does not include the person's name but includes other information that enables the person to be identified "by a determined person with a particular reason to want to identify individuals [such as] investigative journalists….."

Data Protection registration
The Data Protection Act 1998 exempts not-for-profit organisations from notifying (registering with) the Information Commissioner if they hold personal data only for the purposes of membership administration and certain other limited uses. The exemption from notification is quite narrow, and the Information Commissioner has issued guidance on when it applies. NB. even if an organisation is exempt from having to notify, it has to comply with all other requirements of the Data Protection Act.

Leadership
A new report from the Third Sector Leadership Centre outlines ten ways that leaders of charity, voluntary organisations and community groups can develop their skills and become better chairs, directors and chief executives. Learning to lead, suggests tools and methods that have been used by leaders to enhance the effectiveness and performance of themselves, their organisations and the wider voluntary and community sector. It outlines how leaders have chosen particular development approaches and why.

New governance report
Chief Executives on Governance, is a controversial new report into the state of governance in the third sector, published by ACEVO. The commission inquiry chair Sir Rodney Brooke warns that the sector must protect the level of public faith it enjoys by upholding good standards of governance, and the report goes on to say that charity trustees aren't being recruited, trained or appraised in a sufficiently open or transparent manner. It also looks at the case for paying trustees, but it is fair to say not all sector commentators agree with its findings. The report can be purchased from the ACEVO website.

Social enterprise procurement guide
Social Enterprise East Midlands has published, Social Enterprise and the Public Sector, a practical guide to law and policy, which looks at new approaches to commissioning and procurement of public services and highlights practical paths through the current legal framework. The guide covers the commissioning framework, EU procurement, issues for the public sector and for social enterprises, but will be of interest across the third sector generally. This is a very well written and comprehensive guide that will be of general interest to trustees involved in procurement and public service delivery.

Social enterprise
To mark the first anniversary of the launch of the Social Enterprise Action Plan, the Office of the Third Sector has:
· published an update on the Government's progress in meeting the aims of the action plan, its strategy for social enterprise
· launched a new guide to social enterprise, produced with Business Link
· published five research papers on the future of social enterprise, written by leading thinkers in the field.

Vat and non-business use
At the Budget 2007 a package of 3 measures was announced concerning the VAT treatment of assets to be used partly for non-business purposes - further details are set out in Budget Note 56. The ‘Lennartz Accounting’ regulations, referred to in section (b) under ‘General Description of the Measure’ in the Budget Note, came in to force on 1 November 07. HMRC has produced detailed guidance, including worked examples, to accompany these regulations and this is available on VAT information Sheet 14/07. This replaces Business Brief 15/05, which has now been withdrawn.

New charity fundraising website
MyCharityPage, a new website offering similar facilities to Facebook, is being launched to enable charities to network with one another, engage supporters and fundraise more effectively. It encourages users to build profile pages explaining their fundraising activities - each user is given their own URL so that friends and supporters can visit their web page directly to make donations. The sums raised by each user will be displayed on their profile page and continuously updated. As with Facebook, users can also write blogs, upload photos and videos, add friends to their profiles, send private messages to other members and create and join groups. Due to be launched in January 08, Fundraisers and charities can register in advance via the Holding Page.

Example risk assessments for small businesses
The Health and Safety Executive has published on its website a selection of example risk assessments for a range of types of small businesses. The aim is to offer guidance on what a risk assessment might look like, with the emphasis on clarifying that a risk assessment should be about identifying practical actions that protect people from harm and injury, not a bureaucratic experience. Most of the example will be too specific to an individual area but some are of wider application and can be adapted where appropriate. They should not be followed as a template, but used as a good starting point for specific areas of activity.

Migrant workers
The Home Office has announced new measures to prevent illegal working, following a consultation with UK businesses. Under a new system of civil penalties, employers who negligently hire illegal workers would face a maximum fine of £10,000 for each illegal worker they employ. An employer who is found to have knowingly hired illegal workers could incur an unlimited fine and be sent to prison. These measures will take effect in February 08. The Government has also published a Statement of Intent setting out a new approach for licensing employers or colleges who wish to sponsor migrants for visa applications. There is an Employers' Helpline at 0845 010 6677 and online guidance on employing migrant workers.

TUPE: Variation of Contract Terms
In Regent Security Services v Power, the Court of Appeal departed from previous TUPE law, holding that an employee is entitled to elect to rely on changes to terms and conditions of employment following a TUPE transfer. Previous authorities suggested that such changes were always void. There remain areas of uncertainty following this decision. In particular, if an employee elects to rely on some of the beneficial changes, is s/he obliged to give credit for the detrimental changes? Is there a time period after which the employee is deemed to lose the right of election? These matters will no doubt be resolved in future cases.

Mutual Trust and Confidence in employment contracts
The case of, RDF Media Group v Clements, deals in some detail with the implied term of mutual trust and confidence. The judgment contains an excellent explanation of this principle (see paras. 100-106), and provides authority for the following propositions:-
· a Board of Directors is entitled to discuss an employee in a negative manner without breaching the term of trust and confidence, as it is merely the brain of the company 'thinking aloud' and the obligation of trust and confidence does not go so far as to control thoughts (para 113)
· engaging in a campaign of vilification against your employee in the press, even on a non-attributed basis, will amount to a prima facie breach of trust and confidence - but there may be a rebuttal if the employee has, himself, first acted in breach of trust and confidence (paras. 118-120)
· there may be reasonable and proper cause to put out a press release, and even release confidential information to the press, when an employee resigns and is on garden leave
· importantly, an employee is not entitled to accept a repudiatory breach of the trust and confidence term in circumstances where he is himself in repudiatory breach of the same term (para. 140) - this last point appears to give employers another defence in constructive dismissal claims.

Newyddion Ymddiriedolwyr

Cyfansoddiad newydd mewn iaith syml i grwpiau cymunedol
Mae’r WCVA wedi bod yn gweithio mewn partneriaeth â swyddfa Cymru’r Comisiwn Elusennau a gyda Chynghorau Gwirfoddol Sirol Cymru i gynhyrchu cyfansoddiad mewn iaith syml a ddyfeisiwyd i gwrdd ag anghenion grwpiau bach sy’n ystyried sefydlu eu hunain yn ffurfiol gyda chyn lleied o fiwrocratiaeth gyfreithiol â phosibl. Yn wreiddiol, dyfeisiwyd y cyfansoddiad gan Harry Iles, Pennaeth y Comisiwn yn swyddfa Casnewydd, a’i ddatblygu gan dîm y prosiect. Dim ond 600 o eiriau sydd ynddo ac mae’n trafod yr holl ofynion sydd eu hangen ar grwp trefnus. Dyfeisiwyd y cyfansoddiad yn bennaf i grwpiau gydag incwm o lai na £5,000 y flwyddyn (o dan y trothwy cofrestru ar gyfer elusennau) oherwydd nid oes angen i’r rhain fod yn gorfforedig.

Y gobaith yw y bydd y model hwn yn helpu grwpiau newydd a rhai sy’n eu cynghori, a bwriedir dosbarthu holiadur byr yng Ngorffennaf 2008 i ofyn am adborth gan ddefnyddwyr. Mae’r cyfansoddiad ar gael ar wefan Ymddiriedolwyr a Llywodraethu’r WCVA, gyda mwy o wybodaeth oddi wrth Enrico Carpanini yn WCVA, Harry Iles neu gan eich Cyngor Gwirfoddol Sirol lleol.

Gweithrediad Deddf Elusennau 2006
Mae’r Amserlen Weithredu wedi cael ei diweddaru i adlewyrchu cyflwyniad y Gofrestr Uno yr adroddwyd arni yn rhifyn mis Hydref y newyddion i ymddiriedolwyr, a’r ffaith bod gofynion ynghylch datganiadau cymell gan godwyr arian proffesiynol a chyfranogwyr masnachol wedi cael eu gohirio tan fis Ebrill 2008. Mae’r Amserlen yn gosod allan y rhaglen weithredu lawn ac yn werth ymgynghori arni fel bod Ymddiriedolwyr yn gallu paratoi ar gyfer y newidiadau sydd i ddod yn barod ar gyfer gweithrediad llawn yn 2009.

Cynhadledd cyflenwi gwasanaethau cyhoeddus WCVA
Bydd Cynhadledd cyflenwi gwasanaethau cyhoeddus y trydydd sector yn edrych yn fanwl ar y gwirionedd o ddarparu gwasanaethau cyhoeddus yng Nghymru. Bydd persbectifau allweddol yn cael eu cyflwyno gan Andrew Davies AC - Gweinidog dros Gyllid a Chyflenwi Gwasanaethau Cyhoeddus; Joy Kent – Cyfarwyddwraig Cymorth Cymru, a Steve Thomas – Cyfarwyddwr Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru.

Yn ogystal a’r sesiynau allweddol, bydd yna hefyd sawl gweithdy bydd yn ffocysu ar agweddau ymarferol o ddarparu gwasanaethau cyhoeddus, a bydd yn rhoi rhagor o gyfleoedd i gael trafodaethau pellach. Cysylltwch â Lein Gymorth WCVA ar 0800 2888 329, ebost: help@wcva.org.uk, neu lawrlwythwch rhaglen y gynhadledd a ffurflen bwcio.

Darparu gwasanaethau cyhoeddus yng Nghymru
Mae’r Comisiwn Archwilio wedi cynnwys ar ei wefan allbwn cyfres o seminarau a gynhaliwyd ar draws Cymru i edrych ar y cynnydd sy’n cael ei wneud i weithredu’r agenda yn Creu’r Cysylltiadau: Gwell Gwasanaethau i Gymru. Roedd y seminarau’n gyfle i drafod yr atebion i rai o’r rhwystrau sydd wedi cael eu hadnabod, tra’n annog pobl i rannu gwybodaeth a phrofiadau i osgoi ‘ail-ddyfeisio’r olwyn’. Mae’r tudalennau gwe perthnasol yn crynhoi’r sylwadau, arsylwadau a’r cyd-ddysgu yn ôl y rhai a fynychodd, ynghyd â’r negeseuon allweddol o’r seminarau.

Cam nesaf Cynllun y Sector Gwirfoddol
Mae Llywodraeth y Cynulliad wedi llunio, Y Trydydd Dimensiwn : Cynllun Gweithredu Strategol ar gyfer Cynllun y Sector Gwirfoddol, lle mae’n gosod allan sut y mae’r Llywodraeth yn bwriadu creu cymunedau cryfach a darparu gwasanaethau cyhoeddus gwell gyda chymorth y sector gwirfoddol. Meddai Prif Weithredwr y WCVA Graham Benfield MBE: ‘Mae cynllun y Trydydd Dimensiwn yn gam anferth ymlaen. Am y tro cyntaf, mae Llywodraeth y Cynulliad wedi gosod allan nid yn unig sut y bydd yn gweithio gyda’r sector, ond pam. Mae hefyd yn cyflwyno rhaglen uchelgeisiol o weithredu iddi ei hun a fydd o fudd i ni i gyd.’

Mae’r cynllun 45 pwynt yn nodi pump o amcanion allweddol ar gyfer y pedair blynedd nesaf: gwerthfawrogi a hyrwyddo gwaith gwirfoddol, grymuso cymunedau, gwella cyfleoedd i ddinasyddion gael eu clywed, cefnogi a chyflymu menter gymdeithasol a gwneud gwasanaethau cyhoeddus yn fwy dinesydd-ganolog. I gyd-fynd â’r ddogfen Y Trydydd Dimensiwn ceir Byrddau Gwasanaeth Lleol newydd y Cynulliad, sy’n dod â chynrychiolwyr o’r sector gwirfoddol ac awdurdodau lleol at ei gilydd mewn ymgais i ddarparu gwasanaethau cyhoeddus gwell a mwy lleol. Bydd y rhaglen, sy’n cael ei threialu mewn chwech ardal, yn cael ei chyflwyno ledled Cymru erbyn 2010.

Cod Llywodraethu
Mae’r Ganolfan Lywodraethu wedi comisiynu nfpSynergy i werthuso ymwybyddiaeth o, cyrhaeddiad a dylanwad y Cod Llywodraethu Da ar gyfer y Sector Gwirfoddol a Chymunedol. Bydd darganfyddiadau’r ymchwil yn cael eu cyhoeddi yn y Gwanwyn 2008 ac yn cynnwys argymhellion ynghylch gwella cyrhaeddiad a chynyddu’r nifer sy’n defnyddio’r Cod, sut y gall adlewyrchu amrywiaeth y sector a pha gymorth ychwanegol sydd angen ei ddarparu i’w wreiddio’n ddyfnach yn y dyfodol.

Mae nfpSynergy yn gofyn am adborth gan ymddiriedolwyr, prif weithredwyr a chyfarwyddwyr, staff a gwirfoddolwyr, cynghorwyr datblygu ac arbenigwyr llywodraethu ar draws y sector, p’un ai ydynt yn defnyddio’r Cod neu beidio. Bydd mudiadau’n gallu ymateb i’r holiadur ymgynghori ar-lein tan 18 Ionawr 08.

Canllawiau ar gronfeydd wrth gefn
Mae Adran Cyllid a Phersonél Gogledd Iwerddon, mewn ymgynghoriad â’r trydydd sector a chyrff eraill, wedi cyhoeddi Guidance on reserves held by voluntary and community organisations. Mae’r arweinlyfr ymarfer da hwn yn tynnu sylw at ba mor bwysig yw cael polisi drwy gytundeb ar ddal cronfeydd wrth gefn sy’n cyfiawnhau dal lefelau priodol o arian wrth gefn i ddiogelu rhag unrhyw ddigwyddiadau annisgwyl ac fel bod mudiadau’n gallu manteisio ar bob newid a chyfle. Bydd y canllawiau hefyd efallai’n helpu i sicrhau nad yw mudiadau trydydd sector yn cael eu cosbi gan gyrff cyllido am ddal cronfeydd wrth gefn priodol.

Cystadlaethau gwobrwyo a rafflau gwobrwyo di-dâl
Mae’r Comisiwn Gamblo wedi cyhoeddi canllawiau pellach ar y gyfraith yng nghyswllt cystadlaethau gwobrwyo a rafflau gwobrwyo di-dâl yng ngoleuni darpariaethau Deddf Gamblo 2005. Yn y bôn, i osgoi loteri anghyfreithlon, naill ai ni ellir gofyn am dâl gan y cyfranogwyr i gymryd rhan neu mae angen rhywfaint o sgil arnynt. Ar ôl ymgynghori ar hyn yn ddiweddar, penderfynodd y Comisiwn fod angen rhoi ystyriaeth bellach i ddau fater yn arbennig:
· a fyddai cymryd rhan ar y we o hyd yn cael ei ddosbarthu fel ymgais ddi-dâl, yn enwedig lle mae pwyslais ar dderbyn ymateb yn syth neu lle mae’r cynllun yn cael ei redeg am gyfnodau cymharol fyr yn unig; ac
· arweiniad ar lefel y sgil sydd ei angen ar gyfer ‘cystadleuaeth wobrwyo’.

Uned Ffydd a Chydlyniant Cymdeithasol y Comisiwn Elusennau
Mae’r Comisiwn Elusennau wedi lansio ei Uned Ffydd a Chydlyniant Cymdeithasol, uned a sefydlwyd yn un swydd i ddarparu cymorth a chyngor arbenigol i elusennau ffydd. Bydd yn arwain ar waith y Comisiwn gydag elusennau ffydd, drwy adeiladu ar ddarganfyddiadau rhaglen dwy flynedd o weithdai gyda chynrychiolwyr o dros 800 o fudiadau ffydd ar draws 11 o wahanol grefyddau. Amcan yr uned yw cryfhau sut y llywodraethir elusennau ffydd; adnabod a helpu mudiadau a allai ond nad ydynt wedi eu cofrestru fel elusennau ar hyn o bryd; a gwella dealltwriaeth y corff rheoleiddio, a chymdeithas, o elusennau ffydd a’r cyfraniad a wneir ganddynt.

Dyletswydd i gyflawni archwiliadau Swyddfa Cofnodion Troseddol
Mae’r Comisiwn Elusennau wedi rhybuddio ymddiriedolwyr elusennau sy’n gweithio gyda grwpiau agored i niwed y medrant wynebu cyhuddiadau o gamymddwyn os nad ydynt yn cyflawni’r ‘archwiliadau priodol’ ar gyfer ymddiriedolwyr a staff newydd. Daw’r rhybudd mewn adroddiad ar ymchwiliad i elusen sy’n aros yn ddienw a recriwtiodd aelod o staff ac ymddiriedolwr gyda chofnod troseddol, gyda’r posibilrwydd eu bod yn cyflwyno ‘risg uchel’ i’w buddiolwyr agored i niwed. Yn ôl yr adroddiad: ‘Barn y Comisiwn yw bod ymddiriedolwyr elusennau mewn perygl o dorri eu dyletswydd gofal drwy fethu â chyflawni’r archwiliadau priodol mewn sefyllfa lle medrant ac mae ganddynt hawl i wneud hynny.’ Mae’n dweud os mai archwiliadau gan y Swyddfa Cofnodion Troseddol yw’r unig ffordd o ddarganfod a oes gan ymgeiswyr unrhyw euogfarnau perthnasol, ei bod yn ofynnol i ymddiriedolwyr eu cyflawni.

Dogfennau llywodraethu eglwys newydd
Mae’r Comisiwn Elusennau a grwp ymbarél Cristnogol, y Gynghrair Efengylaidd, wedi cynhyrchu cyfres o ddogfennau llywodraethu model ar gyfer eglwysi annibynnol. Mae’r dogfennau, a gymerodd bedair blynedd i’w paratoi, yn cynnwys model diwygiedig o weithred ymddiriedolaeth sy’n cynnig strwythur cyfreithiol i eglwysi annibynnol sydd ag aelodau heb bleidlais.

Maen nhw hefyd yn cynnwys cyfansoddiad model i eglwysi lle mae’r aelodaeth ehangach yn cyfrannu at eu rheoli a’u llywodraethu, a memorandwm ac erthyglau cymdeithasu model i eglwysi sydd eisiau mabwysiadu strwythur corfforaethol. Mae’r tair dogfen a’u canllawiau cysylltiedig ar gael ar wefan y Gynghrair Efengylaidd.

Canllawiau SORP 2005
Yn dilyn diwygio’r Datganiad o Arferion Cymeradwy (SORP) i Elusennau yn Chwefror 2005, mae’r Pwyllgor SORP i Elusennau wedi bod yn adolygu ei weithrediad ac wedi cyhoeddi ei daflen wybodaeth gyntaf i archwilwyr a rhai sy’n paratoi cyfrifon elusennau. Mae’r daflen yn trafod pynciau mor amrywiol â ble y mae incwm o grantiau’n ymddangos mewn SoFA a sut y mae elusennau’n cwrdd â gofynion y gyfraith cwmnïau i wneud adolygiad busnes.

Diffiniad o ddata personol
Yn dilyn achos Durant yn 2003, cafodd y diffiniad o ddata personol ei gyfyngu drwy ddweud bod yn rhaid iddo fod yn ‘fywgraffiadol’ mewn rhyw ffordd, yn hytrach na bod yn ddim ond enw y sonnir amdano mewn dogfen. Ar ôl adolygu’r penderfyniad hwn yn fanwl, mae’r Comisiynydd Gwybodaeth wedi cyhoeddi canllawiau diwygiedig yn dehongli’r diffiniad yn fwy eang.

Mae’r canllawiau yn nodi’n glir y gallai unrhyw beth sy’n cynnwys enw person fod yn ddata personol, hyd yn oed os yw’n ddim ond enw’r person mewn rhestr (er enghraifft, enw mewn rhestr o bobl a oedd yn bresennol mewn cyfarfod – oherwydd ei fod yn dangos lle’r oeddent ar y pryd). Mae gwybodaeth hefyd yn debygol o fod yn ddata personol os nad yw’n cynnwys enw’r person ond yn cynnwys gwybodaeth arall a ddefnyddir i adnabod y person ‘gan rywun penderfynol gyda rheswm dros adnabod unigolion [fel] newyddiadurwyr ymchwiliol...’

Cofrestru o dan y Ddeddf Diogelu Data
Mae Deddf Diogelu Data 1998 yn eithrio mudiadau di-elw rhag gorfod hysbysu (cofrestru gyda) y Comisiynydd Gwybodaeth os ydynt yn dal data personol lle mai ei unig bwrpas yw gweinyddu aelodaeth a rhai defnyddiau cyfyngedig eraill. Mae’r eithriad rhag gorfod hysbysu yn eithaf cul, ac mae’r Comisiynydd Gwybodaeth wedi cyhoeddi canllawiau ar yr achosion y bydd yn berthnasol iddynt. Dalier sylw: hyd yn oed os yw mudiad wedi’i eithrio o orfod hysbysu, rhaid iddo gydymffurfio â holl ofynion eraill y Ddeddf Diogelu Data.

Arweinyddiaeth
Mae adroddiad newydd gan Ganolfan Arweinyddiaeth y Trydydd Sector yn nodi deg o ffyrdd y gall arweinwyr elusennau, mudiadau gwirfoddol a grwpiau cymunedol ddatblygu eu sgiliau a dod yn gadeiryddion, cyfarwyddwyr a phrif weithredwyr gwell. Mae Learning to lead yn awgrymu arfau a dulliau a ddefnyddiwyd gan arweinwyr i’w gwneud nhw eu hunain, eu mudiadau a’r sector gwirfoddol a chymunedol ehangach yn fwy effeithiol a pherfformio’n well. Mae’n egluro sut y dewisodd arweinwyr agweddau arbennig at ddatblygu a pham.

Adroddiad newydd ar lywodraethu
Adroddiad dadleuol newydd wedi’i gyhoeddi gan ACEVO yw Chief Executives on Governance sy’n sôn am gyflwr llywodraethu yn y trydydd sector. Mae cadeirydd ymchwiliadau’r Comisiwn, Syr Rodney Brooke, yn rhybuddio bod yn rhaid i’r sector ddiogelu’r ffydd sydd gan y cyhoedd ynddo drwy gynnal safonau llywodraethu da. Mae’r adroddiad yn mynd ymlaen i ddweud nad yw ymddiriedolwyr elusennau yn cael eu recriwtio, eu hyfforddi na’u gwerthuso mewn ffordd ddigon agored na thryloyw. Mae hefyd yn edrych ar y ddadl dros dalu ymddiriedolwyr, ond mae’n deg dweud nad yw holl sylwebyddion y sector yn cytuno â’i ddarganfyddiadau. Gellir prynu’r adroddiad oddi ar wefan ACEVO.

Arweinlyfr caffael ar gyfer mentrau cymdeithasol
Mae Social Enterprise East Midlands wedi cyhoeddi Social Enterprise and the Public Sector, a practical guide to law and policy, sy’n edrych ar ddulliau newydd o gomisiynu a chaffael gwasanaethau cyhoeddus tra’n tynnu sylw at dorri llwybrau ymarferol drwy’r fframwaith cyfreithiol presennol. Mae’r arweinlyfr yn sôn yn benodol am y fframwaith comisiynu, caffael drwy’r Undeb Ewropeaidd a materion sy’n berthnasol i’r sector cyhoeddus a mentrau cymdeithasol, er y bydd o ddiddordeb i’r trydydd sector cyfan. Mae’n arweinlyfr cynhwysfawr sydd wedi’i ysgrifennu’n dda iawn a bydd o ddiddordeb cyffredinol i ymddiriedolwyr sy’n rhan o’r broses gaffael a darparu gwasanaethau cyhoeddus.

Menter gymdeithasol
I nodi pen-blwydd cyntaf lansio’r Cynllun Gweithredu ar gyfer Menter Gymdeithasol, mae Swyddfa’r Trydydd Sector wedi:
· cyhoeddi diweddariad ar y cynnydd y mae’r Llywodraeth yn ei wneud gyda chwrdd ag amcanion y cynllun gweithredu, ei strategaeth ar gyfer menter gymdeithasol
· lansio canllawiau newydd ar fenter gymdeithasol, a gyd-gynhyrchwyd â Chyswllt Busnes
· wedi cyhoeddi pump o bapurau ymchwil ar ddyfodol menter gymdeithasol, wedi eu hysgrifennu gan y meddylwyr allweddol yn y maes.

TAW a defnydd di-fusnes
Fel rhan o Gyllideb 2007, cyhoeddwyd pecyn o 3 mesur yng nghyswllt codi TAW ar asedau sydd i’w defnyddio’n rhannol ar gyfer dibenion di-fusnes – rhoddir manylion pellach yn Nodyn Cyllideb 56. Daeth y rheoliadau ar ‘Gyfrifo Lennartz’, y cyfeirir atynt yn adran (b) o dan y ‘Disgrifiad Cyffredinol o’r Mesur’ yn y Nodyn Cyllideb, i rym ar 1 Tachwedd 2007. Mae Adran Cyllid a Thollau EM wedi cynhyrchu canllawiau manwl, gan gynnwys enghreifftiau gweithio, i gyd-fynd â’r rheoliadau hyn, sydd ar gael yn Nhaflen Wybodaeth TAW 14/7. Mae’n disodli Brîff Busnes 15/05, sydd erbyn hyn wedi cael ei dynnu’n ôl.

Gwefan codi arian newydd i elusennau
Mae MyCharityPage, gwefan newydd sy’n cynnig cyfleusterau tebyg i Facebook, yn cael ei lansio fel bod elusennau’n gallu rhwydweithio â’i gilydd, ymgysylltu â chefnogwyr a chodi arian yn fwy effeithiol. Mae’n annog defnyddwyr i greu tudalennau proffil yn egluro eu gwaith codi arian – rhoddir URL personol i bob defnyddiwr fel bod ffrindiau a chefnogwyr yn gallu mynd ar eu tudalen gwe yn uniongyrchol i wneud cyfraniad ariannol. Bydd y symiau a godir gan bob defnyddiwr yn cael eu dangos ar eu tudalen proffil ac yn cael eu diweddaru’n gyson. Fel gyda Facebook, gall y defnyddwyr hefyd ysgrifennu blogiau, llwytho lluniau a fideos i’r wefan, ychwanegu ffrindiau i’w proffiliau, anfon negeseuon preifat at aelodau eraill a chreu ac ymuno â grwpiau. Bwriedir ei lansio yn Ionawr 2008 ond gall codwyr arian ac elusennau gofrestru ymlaen llaw drwy’r Holding Page.

Asesiadau risg enghreifftiol i fusnesau bach
Mae’r Awdurdod Iechyd a Diogelwch wedi cyhoeddi ar ei wefan ddetholiad o asesiadau risg enghreifftiol ar gyfer amrywiaeth o fusnesau bach. Y nod yw cynnig canllawiau ar beth allai asesiad risg edrych fel, gyda’r pwyslais ar nodi’n glir mai adnabod y mesurau ymarferol sy’n diogelu pobl rhag niwed a chael eu brifo a ddylai asesiad risg ei wneud, nid bod yn brofiad biwrocrataidd. Bydd y rhan fwyaf o’r enghreifftiau yn rhy benodol i faes unigol, ond gellir cymhwyso rhai ohonynt yn fwy eang a gellir eu addasu lle bo angen. Ni ddylid eu defnyddio fel templed ond fel man cychwyn da ar gyfer gweithgareddau penodol.

Gweithwyr mudol
Mae’r Swyddfa Gartref wedi cyhoeddi mesurau newydd i atal pobl rhag gweithio’n anghyfreithlon, ar ôl ymgynghori gyda busnesau yn y Deyrnas Unedig. O dan system newydd o gosbau sifil, bydd cyflogwr a gafwyd yn esgeulus o gyflogi gweithwyr anghyfreithlon yn wynebu uchafswm dirwy o £10,000 am bob gweithiwr anghyfreithlon a gyflogir ganddo. Gallai cyflogwr a gafwyd yn euog o gyflogi gweithwyr anghyfreithiol, ac yntau’n gwybod hynny, wynebu dirwy dibendraw a chael ei anfon i’r carchar. Daw’r mesurau hyn i rym yn Chwefror 08. Mae’r Llywodraeth hefyd wedi cyhoeddi Datganiad o Fwriad yn gosod allan trefniadau newydd i drwyddedu cyflogwyr neu golegau sydd eisiau noddi mewnfudwyr i wneud cais am fisa. Gallwch ffonio’r Llinell Gymorth i Gyflogwyr ar 0845 010 6677 ac mae canllawiau ar-lein hefyd ar gael ar gyflogi gweithwyr mudol.

TUPE: Amrywio Telerau Contractau
Yn yr achos Regent Security Services v Power, penderfynodd y Llys Apêl ymadael â’r gyfraith TUPE flaenorol a fynnodd fod gan weithiwr hawl i ddewis dibynnu ar newidiadau i delerau ac amodau gwaith ar ôl cael ei drosglwyddo o dan TUPE. Mae awdurdodau blaenorol wedi awgrymu bod newidiadau o’r fath yn ddi-rym bob tro. Mae rhai pethau’n dal i fod yn ansicr yn dilyn y penderfyniad hwn. Yn benodol, os yw gweithiwr yn dewis dibynnu ar rai o’r newidiadau buddiol, a oes raid iddo ef neu hi roi credyd am y newidiadau andwyol? A ellir cymryd bod gweithiwr yn colli ei hawl i ddewis ar ôl hyn a hyn o amser? Diau y bydd y materion hyn yn cael eu datrys mewn achosion yn y dyfodol.

Cyd-ymddiriedaeth a Chyd-hyder mewn contractau cyflogaeth
Mae’r achos RDF Media Group v Clements yn delio’n fanwl â’r telerau ymhlyg o gyd-ymddiriedaeth a chyd-hyder. Mae’r dyfarniad yn cynnwys eglurhad rhagorol o’r egwyddor hon (gweler paragraffau 100-106) ac yn gosod awdurdod ar gyfer y gosodiadau canlynol:-
· mae gan Fwrdd Cyfarwyddwyr hawl i drafod gweithiwr mewn ffordd negyddol heb dorri’r telerau ymddiriedaeth a hyder, gan mai’r cyfan a wneir yw ‘meddwl yn uchel’ fel cwmni ac nid yw’r ymrwymiad o ymddiriedaeth a hyder yn mynd cyn belled â rheoli meddyliau (para 113)
· bydd cymryd rhan mewn ymgyrch i faeddu enw eich gweithiwr yn y wasg, hyd yn oed os nad yw’n cael ei briodoli ichi, yn dor-ymddiriedaeth a thor-hyder prima facie – ond bydd gennych hawl i ymateb os gwnaeth y gweithiwr ei hun dorri’r ymddiriedaeth a’r hyder yn gyntaf (paras. 118-120)
· efallai bod achos rhesymol a phriodol dros gyhoeddi datganiad i’r wasg, a rhyddhau gwybodaeth gyfrinachol i’r wasg hyd yn oed, os yw gweithiwr yn ymddiswyddo ac yn absennol o’r gwaith lle rhoddwyd rhybudd ond disgwylir iddo / iddi ‘gadw draw’
· yn bwysig, nid oes gan weithiwr hawl i dderbyn bod y telerau ymddiriedaeth a hyder wedi eu torri’n ddifrifol mewn amgylchiadau lle mae ef ei hun yn euog o dorri’r un telerau (para. 140) – mae’r pwynt olaf hwn yn ymddangos i fod yn rhoi amddiffyniad arall i gyflogwyr mewn hawliadau diswyddo ffurfiannol.